UITGEEST/HEEMSKERK - Uitgeest en Heemskerk staan vanaf nu onder actief toezicht van het ministerie van Asiel en Migratie, omdat zij te weinig asielzoekers opvangen. Beide IJmond-gemeenten horen bij een groep van achttien gemeenten die zich binnenkort bij de minister moeten melden. Blijven zij achter, dan kan het Rijk uiteindelijk buiten de gemeente om opvang regelen.

Wat actief toezicht in de praktijk betekent

De spreidingswet verplicht elke Nederlandse gemeente om een vastgesteld aantal asielzoekers onderdak te bieden. Dat aantal hangt onder meer samen met de omvang van de gemeente. Wie die opgave niet haalt, komt in beeld bij het ministerie.

Minister Bart van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie heeft nu achttien gemeenten aangewezen die onder actief toezicht komen. Naast Uitgeest en Heemskerk gaat het onder meer om Beek, Beesel, Boekel, Culemborg, Diemen, Eersel, Gulpen-Wittem, Halderberge, Hattem, Houten, Kerkrade, Maasdriel, Rhenen, Staphorst, Wijk bij Duurstede en Zoeterwoude. Eerder stonden al 24 andere gemeenten onder toezicht.

Actief toezicht houdt in dat een gemeente contact opneemt met de minister en haar inspanningen moet opvoeren. Het is nadrukkelijk nog geen sanctie, maar wel een formele waarschuwing dat er meer moet gebeuren. Gemeenten krijgen daarbij de ruimte om zelf met voorstellen te komen, bijvoorbeeld voor kleinschalige opvang of tijdelijke locaties. In de praktijk betekent het vooral dat het ministerie strakker meekijkt en dat de gemeente moet laten zien welke stappen zij concreet zet.

De zwaarste maatregel is nog niet ingezet

Levert dat onvoldoende op, dan heeft het Rijk een laatste middel achter de hand. Dat heet indeplaatsstelling: de overheid regelt de opvang dan buiten de gemeente om. Het is de zwaarste maatregel die de minister kan nemen. Tot nu toe is die nergens in Nederland daadwerkelijk toegepast.

Voor Uitgeest en Heemskerk komt het toezicht op een gevoelig moment. Beide gemeenten praten al langer over asielopvang in de regio en werken op dit terrein deels samen. Hoeveel opvangplekken er precies bij moeten komen, blijkt niet uit de berichtgeving van maandag. Dat maakt het voor inwoners van Kennemerland lastig te beoordelen hoe groot het gat is dat beide gemeenten moeten dichten.

Duidelijk is wel dat de druk toeneemt. In de IJmond speelt de discussie over opvanglocaties al enige tijd, en gemeenteraden in Uitgeest en Heemskerk zullen zich de komende weken opnieuw over de vraag moeten buigen waar plekken gerealiseerd kunnen worden. De volgende stap ligt nu bij de gemeenten zelf.